Phụ kiện thời trang

Mặt số đồng hồ: Địa hạt nơi sáng tạo phô diễn

Hơn bao giờ hết, cổ tay của các nhà giàu thế giới đang trở thành những “bảo tàng di động”. Bởi đơn giản, các mặt số đồng hồ đang trở thành những “tấm toan mini”, cho phép các nghệ nhân thỏa sức sáng tạo và thể hiện hết sự khéo léo của mình!

Không thể phủ nhận những thiết bị thông minh của thế kỷ 21 đang dần thế chỗ cho những sản phẩm của những thế kỷ trước. Chúng ta đang điều khiển vô tuyến bằng giọng nói, kiểm soát từ xa toàn bộ các thiết bị điện tử trong gia đình bằng điện thoại. Tuy nhiên, chính lúc này các sản phẩm truyền thống như đồng hồ cơ khí đang tìm được đường để quay trở lại và chứng minh tầm quan trọng của mình trong một vị thế mới: Là biểu tượng cho đẳng cấp và phong cách sống thượng lưu. Điều này đã thúc đẩy các nhà chế tác đồng hồ không ngừng dấn thân hơn nữa trên con đường sáng tạo, đưa chiếc đồng hồ và mặt số đồng hồ từ một thiết bị cần thiết trở thành một thiết bị được khao khát và mong muốn với dủ các tính năng phức tạp cũng như các loại hình trang trí và hoàn thiện vô cùng tinh xảo và lôi cuốn. Thậm chí không ngoa khi nói, thách thức và cũng là giới hạn duy nhất ở đây là trí tưởng tượng của các nghệ nhân (và trong một số trường hợp là của khách hàng).

Rất tự nhiên, mặt số – tâm điểm của mỗi chiếc đồng hồ – trở thành “đất diễn” của các nhà thiết kế và các nghệ nhân chế tác. Dưới những liều “andrenaline” tiếp sức bởi các đơn hàng tới từ các khách hàng cả Âu lẫn Á, toàn bộ ngành công nghiệp đồng hồ (tất nhiên, tiên phong đi đầu vẫn là các ông lớn – bên cạnh những cái tên mới tới từ “địa hạt” thời trang) đã đặt mình vào cuộc đua trang trí những “tiết diện” với đường kính lớn nhất là 42mm – với đủ các kỹ thuật cả mới và cũ, cả thất truyền và cả vẫn đang thể nghiệm. Không ít tác phẩm tiểu họa đã ra đời với độ tinh xảo và chi tiết đủ khiến các bậc thày người Ba Tư và người La Mã (những người đã khai sinh ra các kỹ nghệ chế tác này từ hàng trăm năm trước) nếu sống lại cũng sẽ phải nghiêng mình thán phục.

Cũng rất tự nhiên, thiên nhiên trở thành đề tài phổ biến và được khai thác nhiều và phổ biến nhất trên mặt số đồng hồ. Không có gì khó hiểu khi từ những tác phẩm đầu tiên của nhân loại (những bích họa từ thời cổ đại) tới những bức tranh thủy mặc của Trung Quốc, hay những bông hoa súng của Monet, hoặc thậm chí là các hoa văn trong các đền đài kiến trúc như hoa văn arabesque tinh tế bao phủ bề mặt của lăng Taj Mahal – tất cả đều có chung một đề tài khai thác là thiên nhiên. Một đề tài khác cũng được đặc biệt yêu thích và khai thác là du hành và khám phá. Một phần lý do của việc này xuất phát từ việc từ thế kỷ 18 – nghĩa là cách đây ít nhất là trên 200 năm – con người đã biết ứng dụng hệ thống đo đếm giờ vào việc xác định các kinh tuyến (để từ đó tìm ra các vị trí trên mặt biển) qua những cỗ máy marine chronometer (đồng hồ hàng hải – thuật ngữ giải thích của nhà phân phối đồng hồ Top Ten). Phần khác lý do của việc khám phá và du hành trở thành chủ đề yêu thích của các nghệ nhân và các nhà thiết kế của các hãng đồng hồ tới từ sự đi lên của chủ nghĩa xê dịch. Có ai không muốn một chiếc đồng hồ được tráng men hoặc chạm khắc hình ảnh bản đồ thế giới để gián tiếp ẩn ý nói rằng mình là người chinh phục quả địa cầu!?

Để thổi hồn và làm sinh động các tác phẩm mặt số đồng hồ của mình, các nghệ nhân chế tác đã viện tới rất nhiều kỹ thuật khác nhau từ những “bí pháp” tráng men tới các kỹ thuật chạm khắc; từ các kỹ nghệ khảm nạm đá quý tới kỹ thuật trang trí tạo hình đối xứng siêu chính xác guilloche. Nhưng đó vẫn chưa phải tất cả. Năm 2013, Cartier thậm chí đã tiến được một bước rất xa trong công cuộc thổi hồn cho những kiệt tác nơi mặt số khi hồi sinh kỹ thuật trang trí kết hạt của người Etrusca (một nền văn minh đã tồn tại song hành với Văn Minh La Mã Cổ Đại trước khi bị đồng hóa vào năm 200 Trước Công Nguyên). Sau đó, hãng “kim hoàn dành cho vua, và vua của các thương hiệu kim hoàn” này tiếp tục khiến cho giới mộ điệu phải ngạc nhiên trước một sản phẩm được thực hiện bởi một phương pháp tráng men hoàn toàn mới.

Trong khi đó, Hermès – một trong những nhà chế tác đồ da thuộc và đồ xa xỉ phẩm nổi tiếng của Pháp – cũng đã hợp tác với các nghệ nhân vẽ aka-e truyền thống của Nhật Bản cho một dự án mặt số đồng hồ của mình. Được biết đây là một kỹ thuật rất phức tạp và tỉ mỉ và chỉ những nghệ nhân có kinh nghiệm lâu năm mới có thể thực hiện được. Ngoài ra, đây cũng là lần đầu tiên kỹ thuật này được ứng dụng để chế tác mặt số đồng hồ.

Hay Blancpain cũng từng gây được tiếng vang lớn trong ngành khi hợp tác với các nghệ nhân và ứng dụng kỹ thuật tạo luyện hợp kim bí truyền shakudo của Nhật Bản lên mặt số đồng hồ cao cấp của mình. Được biết kỹ thuật này mang tới cho hợp kim (gồm 4-10% vàng, 90-96% là đồng) một ánh màu giống như ánh màu vương giả và đầy tinh tế của những lớp sơn mài.

Cảm hứng từ thiên nhiên

Nằm trong bộ sưu tập đồng hồ Métiers d’Art, Shakudō (gồm có 04 chiếc), mẫu đồng hồ Blancpain Villeret Shakudo Ganesh (xem hình) có trung tâm mặt số đồng hồ là hình ảnh vị thần voi cao quý trong đạo Hindu. Năm 2015, đồng hồ đã giành được giải “Oscar” của ngành đồng hồ: Grand Prix d’Horlogerie de Genève cho hạng mục Artistic Craft. Tuy nhiên, nếu được lựa chọn, chúng tôi sẽ lựa chọn mẫu Villeret Shakudo Coelacanth. Bởi không phải tự nhiên, loài cá coelacanth (cá vây tay) được đưa vào bộ sưu tập của đồng hồ và đặt ngang hàng với các biểu tượng khác. Cá coelacanth là một loài cá sống dưới vùng biển sâu rộng lớn và từng bị xem là tuyệt chủng. Việc đưa cá coelacanth lên mặt số đồng hồ giống như một lời gợi nhắc tinh tế tới chương trình Ocean Commitment (Cam kết Đại dương). Đây là một chương trình của Blancpain với mục đích hướng tới việc bảo tồn đại dương thông qua các hoạt động nâng cao nhận thức của cộng đồng.

Trở lại với kỹ thuật bí truyền shakudo của Nhật Bản. Như đã đề cập ở trên, shakudo là một kỹ thuật tạo luyện kim loại thành một hợp kim đặc biệt có màu ánh lên như màu sơn mài, với dải màu có phạm từ xanh dương tới đen thẫm. Trong quá trình tạo luyện hợp kim, người nghệ nhân chế tác mặt số đồng hồ sẽ sử dụng một dung dịch axetat đồng (màu xanh lá-xám có tên gọi rokusho) và tùy thuộc vào số lần đưa dung dịch này vào hợp kim mà màu sắc hợp kim sẽ đổi từ xanh dương tới thẫm đậm. Cũng được biết, ở Nhật, shakudo được dùng để trang trí những thanh gươm báu như katana.

Công việc trang trí mặt số đồng hồ thuộc bộ sưu tập Métiers d’Art, Shakudō được bắt đầu với việc chạm khắc. Đầu tiên, các nghệ nhận sẽ tạo những đường rãnh trên mặt số đồng hồ và đặt một hợp kim mềm lên đó – trong trường hợp này shakudo – để tạo hình dáng viền bên ngoài cho chú cá coelacanth và rặng san hô xung quanh. Hợp kim sau đó sẽ được cố định trước khi được chạm khắc các chi tiết cầu kỳ như vảy cá và san hô. Bước tiếp theo người ta sẽ sử dụng rokusho để tạo màu và tạo độ tương phản. Lý do chất liệu Rokusho được sử dụng thay vì sơn mài hay men sứ hoặc bất kỳ chất tạo màu nào khác bởi vì chỉ có như vậy những nét chạm khắc tinh xảo mới có thể được thể hiện một cách đủ đầy và sắc nét nhất.

Một ví dụ khác cho những chiếc đồng hồ danh tiếng có mặt số đồng hồ lấy cảm hứng tới từ thiên nhiên là những mẫu đồng hồ thuộc bộ sưu tập I Giardini di Bulgari. Có thể nói, theo một cách nào đó bộ sưu tập giống như tái hiện lại đường biên giới của nước Ý trên mặt số đồng hồ khi cảm hứng của bộ sưu tập này tới từ những khu vườn mê hoặc và vương giả bậc nhất giai đoạn Italian Renaissance (một giai đoạn kéo dài 200 năm từ thế kỷ 14 tới thế kỷ 16, đánh dấu cho sự mở đầu của thời kỳ Phục Hưng ở châu Âu.) Năm 2015, thương hiệu giới thiệu một phiên bản đầy mê hoặc với mặt số được trang trí bởi hình một chú thiên nga cách điệu – mẫu Giardino Lariano. Trên nền mặt số mô phỏng một bầu trời đêm (chế tác từ đá aventurine), chú thiên nga dường như đang lướt trên mặt hồ với các gợn sóng từ chất liệu xà cừ cao cấp Tahiti, được tách biệt bởi vàng hồng khảm nạm kim cương trắng nhiều kích cỡ. Chiếc cổ uốn cong của chú thiên nga được thiết kế vô cùng gợi tình – điều này có lẽ một phần bởi thiên nga vốn là biểu tượng cho tình yêu, và phần nào đó bởi các khu vườn thời kỳ Phục Hưng thường có các không gian để các đôi uyên ương bí mật hẹn hò.

Về chi tiết chú thiên nga trên mặt số đồng hồ? Chi tiết này được thực hiện với kỹ thuật trang men champlevé cổ truyền. Với kỹ thuật này, đầu tiên, nghệ nhận sẽ chạm tạo đường viền bên ngoài cho chi tiết chú thiên nga trên một mặt số bằng vàng. Bước tiếp theo là chạm những ô rỗng nhỏ để tạo hiệu ứng lông vũ. Những ô rỗng này sau đó được lấp đầy bột men kính. Để tạo hiệu ứng màu, cũng như độ sáng tối cho các chi tiết như lông vũ, người ta sẽ thực hiện xếp chồng rất nhiều lớp men kính lên nhau. Quá trình này được người nghệ nhân thực hiện vô cùng tỉ mỉ với một cây chổi làm từ lông chồn. Cứ sau mỗi lần quét (dặm) bột màu men kính, mặt số lại được đưa vào lò luyện để cố định lớp màu với nhiệt độ là 90 độ C. Nếu trong quá trình luyện màu này có bất kỳ sơ sảy gì, khiến chi tiết bị gãy, vỡ hoặc nứt, toàn bộ quá trình sẽ phải bắt đầu lại từ đầu.

Nếu như chú thiên nga trên mặt số của mẫu đồng hồ Giardino Lariano của Bulgari được thiết kế vô cùng yểu điệu và duyên dáng thì chú báo trên mặt số của chiếc đồng hồ Ballon Bleu de Cartier (của Cartier) lại mang phong cách đối lập với một hình ảnh vô cùng chân thật như thể đang chuẩn bị xé bung mặt số đồng hồ và xuất hiện trước mắt bạn. Để thực hiện hiệu ứng này, các nghệ nhân chế tác của nhà Cartier đã cách mạng kỹ thuật enamel truyền thống và kết hợp với kỹ thuật kết hạt bí truyền của người Etrusca cổ đại. Cụ thể, những hạt vàng bé xíu đã được luyện nóng sau đó gắn đính lên mặt số vô cùng tỉ mỉ. Với trường hợp của chất liệu enamel, các nghệ nhân đã kéo giãn thành các sợi nhỏ, rồi cắt thành những mẫu nhỏ, rồi tạo hình thành những viên bi tròn với kỹ thuật tương tự kỹ thuật thổi thủy tinh. Những hạt enamel tròn này sau đó cũng được dùng để tô điểm cho mặt số đồng hồ. Được biết là thách thức đặt ra ở đây dành cho các nghệ nhân chế tác của Cartier không chỉ nằm ở việc không được để làm chảy và biến dạng những viên bi enamel mà họ còn cần phải đảm nhiệt độ hợp lý cho từng viên bi nhằm đảm bảo màu sắc của chi tiết đạt độ chân thật nhất. Được biết, công đoạn này rất phức tạp với tổng cộng hơn 30 bước và thời gian để hoàn thành mẫu mặt số đồng hồ này kéo dài tới ít nhất là trên một tháng.

Jaquet Droz cũng là một trong những thương hiệu nổi tiếng với những mặt số đồng hồ mang tính nghệ thuật nhất của ngành. Và tất nhiên, những sản phẩm mới nhất của họ cũng không phải ngoại lệ. Từ mẫu đồng hồ được đề cử giải thưởng GPHG 2014 (cho hạng mục Mechanical Exception) Bird Repeater – một mẫu đồng hồ tái hiện lại cảnh đôi chim sẻ đang trông nom ô trứng của chúng – tới mẫu đồng hồ Petite Heure Minute The Butterfly Journey – một mẫu đồng hồ có mặt số được trang trí với chi tiết là một con bướm vàng được điêu khắc thủ công, có đôi cánh được thực hiện bởi phương pháp tráng men champlevé và một dàn hoa mẫu đơn hoặc dàn hoa feijoa, thương hiệu đồng hồ tới từ Thụy Sỹ này đã cho cả thế giới thấy khả năng nâng tầm biến mỗi chiếc mặt số thành một kiệt tác hội họa của mình thế nào. Hay bạn cũng có thêm một ví dụ khác là mẫu đồng hồ Petite Heure Minute Relief Carps. Mẫu đồng hồ có mặt số là một bức tranh tái hiện lại cảnh một ao nước tĩnh lặng với bông sen vàng (được chạm nổi) với lá làm bằng men sứ xanh. Đâu đó là hình ảnh 03 chú cá chép mang ý nghĩa về những điềm tốt lành.

Phải nói, những màn “công chiếu” các mẫu đồng hồ nghệ thuật của Vacheron Constantin mới thật huyền thoại. Năm 2013, hãng đồng hồ với tuổi đời lâu hơn ngành hỏa xa đã ra mắt bộ ba Métiers d’Art Florilège tuyệt đẹp; năm 2015, một bộ ba mới cũng được ra mắt. Lần này những loại hoa được lựa chọn để nghệ nhân enamel huyền thoại Anita Porchet và guillocheur (nghệ nhân chế tác họa tiết guilloche) độc quyền của hãng, Supachai Wattanakanokthan cùng hợp tác và đưa lên mặt số là hoa tulip, hồng Centifolia, và cuối cùng là Renealmia, một loại hoa bản địa của vùng Mỹ La tinh chuyên mọc theo cụm. Để thực hiện những mẫu đồng hồ này, đầu tiên Wattanakanokthan sẽ phải chạm đường viền bên ngoài của những bông hoa. Sau đó ông trang trí các chi tiết như cánh hoa, cánh và lá với kỹ thuật guilloche siêu chính xác nhằm tăng độ tinh xảo. Với bước này, Wattanakanokthan sẽ sử dụng một rose engine (máy tiện hình học) truyền thống để tạo hình. Tuy các họa tiết ở đây hoàn toàn không truyền thống nhưng cách thực hiện thì hoàn toàn khác, nó là một quy trình vô cùng tỉ mỉ và chỉ có thể thực hiện bởi người thợ lành nghề.

Sử dụng kĩ thuật tráng men cloisonné Grand Feu, Porchet sẽ tiếp tục công việc trang trí cho mặt số đồng hồ với bước đầu tiên là gắn những sợi “chỉ” vàng mỏng lên phần đường viền đã được tạo hình bởi Wattanakanokthan. Bước tiếp theo những lớp men sứ với những sắc độ màu khác nhau sẽ được tạo hình nhằm mang lại cho những bông hoa một hiệu ứng sống động như thật. Cần nói rằng với bước này, người nghệ nhân phải có khả năng kiểm soát lửa và xử lý màu rất tốt bởi vì bất kỳ sơ sảy nào cũng có thể khiến cho toàn bộ quá trình được bắt đầu lại từ đầu – từ chính thời điểm mà Wattanakanokthan bắt đầu tạo đường viền cho những bông hoa.

Với thương hiệu Van Cleef & Arpels (thuộc tập đoàn Richemont), thiên nhiên chính là một nguồn cảm hứng không bao giờ cạn. Hoa cỏ, vườn cây, chim chóc, bươm bướm, và cá koi thường trực xuất hiện trong những bộ sưu tập trang sức và đồng hồ cao cấp của hãng. Tại sự kiện SIHH 2016, nhà chế tác trang sức và đồng hồ cao cấp này đã giới thiệu mẫu Lady Jour des Fleurs và Lady Nuit des Papillons. Hai mẫu đồng hồ này lần lượt có mặt số được trang trí bởi các họa tiết lá mùa thu và quả dâu và các họa tiết tới những chú bướm vô cùng xinh đẹp.

Thực tế là nếu thoạt nhìn, những cái đầu khó tính sẽ không đánh giá cao bộ đôi đồng hồ này. Tuy nhiên, nếu chứng kiến cách mà đồng hồ hoạt động, ý tưởng đó sẽ hoàn toàn biến mất. Mỗi mẫu đồng hồ gồm 02 mặt số. Một mặt cố định với các hình họa rỗng (cut out), mặt còn lại (phía dưới) sẽ thực hiện trọn vẹn 02 vòng quay trong thời gian 24 giờ. Mặt số phía dưới của mỗi mẫu được trang trí với các loại đá khác nhau như xanh lá, vàng, da cam và đỏ cho phiên bản Fleurs và xanh dương, chàm và tím cho phiên bản Papillons. Qua chuyển động của mặt số phía dưới mà màu sắc của các họa tiết trang trí cho mặt số phía trên cũng thay đổi dần theo thời điểm trong ngày. Để làm nổi bật độ tương phản, các nghệ nhân của hãng khảm nạm toàn bộ mặt số trên với kim cương trắng (sử dụng kỹ thuật snow – set mang tới cho mặt số hiệu ứng lung linh giống như khi ánh sáng phản chiếu và khúc xạ trên mặt tuyết). Trong khi đó, các đường viền khảm (đá quý) phía dưới cũng được xử lý để có cùng hiệu ứng màu với những viên đá chúng cố định.

CẢM HỨNG TỚI TỪ CÁC HỌA SĨ

Hãng Hermès đã giới thiệu mẫu đồng hồ Slim d’Hermès Pocket Panthère. Với mẫu đồng hồ này, chú báo với thiết kế cực kỳ sống động trông như đang bước nhẹ trên một dải đá gồ ghề. Thoạt đầu, tin rằng sẽ có những người đặt câu hỏi tại sao Hermès lại lựa chọn một trong những biểu tượng vốn quá nổi tiếng và gắn liền với Cartier để đưa vào mẫu đồng hồ của mình. Tuy nhiên, lý do nằm ở việc chủ đề sáng tạo năm nay của nhà chế tác đồ xa xỉ phẩm ở Paris này là “Nature at full gallop” (tạm dịch, Thiên nhiên từ những sải bước). Được biết, hình ảnh trên mặt số đồng hồ này tới từ một bức vẽ của cố họa sĩ người Pháp Robert Dallet – ông là người đã hợp tác với Hermès trong những năm 80 (năm 2016 cũng là năm kỉ niệm 10 năm ông qua đời).

Để thực hiện mặt số này, Hermès đã phải viện tới 02 kỹ thuật bí truyền của ngành đồng hồ là tráng men Grand Feu và chạm khắc tạo hình. Trong đó, phần tạo hình với kỹ thuật tráng men được thực hiện bởi nghệ sỹ độc lập Anita Porchet. Để tạo hình cho chú báo, đầu tiên, bà Porchet dùng một chiếc bút lông nhỏ để phủ những loại bột men sứ khác nhau (được trộn với dầu hoặc nước, tùy loại) lên mặt số kim loại. Cứ sau mỗi lần phủ (vẽ) bột men sứ này, mặt số lại được đưa vào lò luyện với nhiệt độ từ 800 đến 900 độ C để cố định màu. Được biết, chỉ riêng chi tiết hình con báo đốm này, bà Anita Porchet phải thực hiện tới 25 lần luyện màu. Phần chi tiết quang cảnh xung quanh chú báo đốm được thực hiện bằng kỹ thuật chạm khắc vô cùng điệu luyện để tạo hiệu ứng 3D sống động như thật với các kiểu tạo bóng khác như tạo bóng mờ xỉn và bóng sáng.

Năm ngoái, những nghệ nhân tráng men bậc thầy của thương hiệu Jaeger-LeCoultre – gồm cả cái tên Miklos Merczel danh giá – đã tham gia vào dự án việc tái hiện lại tác phẩm của họa sĩ danh tiếng Vincent Van Gogh trên mặt số đồng hồ Reverso. Được biết, năm 2015 vừa rồi là năm kỷ niệm 125 năm họa sỹ danh tiếng người Hà Lan này qua đời. Đây chính là cái cớ hoàn hảo để Jaeger-LeCoultre và đối tác phân phối hàng xa xỉ phẩm đầy quyền lực Gassan ở Hà Lan cùng hợp tác và cho ra mắt bộ sưu tập giới hạn năm chiếc Reverso à Eclipse – Van Gogh Sunflowers.

Với đặc điểm mặt số đồng hồ có cơ chế “cửa chớp” đóng, mở theo ý muốn, mẫu Reverso à Eclipse trở thành một “bảo tàng hoàn hảo” cho những tác phẩm nghệ thuật tiểu họa. Cứ mỗi lần người đeo tách màn che của mặt số đồng hồ, nó sẽ giống như bạn mở cửa kho báu. Được biết, trong quá khứ, JLC từng tôn vinh các tác phẩm của Renoir, Klimt và kể cả của các họa sỹ vô danh người Moghul (người Hồi Giáo ở Tiểu lục địa Ấn Độ) như một ẩn ý về nguồn gốc xuất phát từ Ấn Độ của mẫu đồng hồ Reverso. Được biết, với bộ sưu tập này, Merczel và đội của ông đã truy cầu việc tái hiện lại một trong những bức họa nổi tiếng nhất và được ngưỡng mộ nhất thế giới của Van Gogh, bức Hoa Hướng Dương (vẽ khoảng năm 1889). Trong tháng 09/2015 vừa rồi, nằm chiếc đồng hồ đã được trưng bày trong bảo tàng Van Gogh ở Amsterdam.

Một trong những slogan nổi tiếng của thương hiệu Hublot là “Hublot Yêu Nghệ Thuật”. Sau khi hợp tác với họa sĩ người Brazil, Romero Britto để thực hiện bộ sưu tập Classic Fusion Enamel Britto trong năm 2015, Hublot đã quyết định hợp tác với họa sĩ người Trung Quốc Yue Minjun để giới thiệu chiếc Classic Fusion Monkey Artistic Watch trong năm nay. Được biết, Yue nổi tiếng với những bức chân dung tự họa đang cười với màu sắc rất tươi sáng. Với chiếc đồng hồ, anh đã chuyển tải hình ảnh “Laughing Man” nổi tiếng của mình sang khuôn mặt của Tề thiên Đại thánh, Tôn Ngộ Không. Khuôn mặt hồng với nụ cười miệng rộng của Tôn Ngộ Không xuất hiện trên ba phiên bản: màu hoa hồng, đỏ và xanh thẫm.

CẢM HỨNG TỪ NHỮNG CHUYẾN DU HÀNH

Những hình ảnh bản đồ thế giới ở dạng tiểu họa hay cảnh những chiếc thuyền buồm đang rẽ sóng trên các hải trình là những motif yêu thích quen thuộc của các nghệ nhân chế tác mặt số đồng hồ. Với cái tên na ná giống với một tập phim Harry Potter, bộ sưu tập đồng hồ Chamber of Wonders của thương hiệu Girard-Perregaux có 03 mẫu thiết kế với vỏ case từ thiết kế được cho ra đời từ năm 1966, và giới hạn cho mỗi mẫu đồng hồ là 18 chiếc.

Bán đảo Ả Rập (Arabian Peninsula) là trung tâm của mẫu Pearl of Wonders. Lấy cảm hứng từ một bản atlas được vẽ bởi một sử gia người Ả Rập ở thế kỉ 14, ông Ibn-al-Wardi, các nghệ nhân nhà Girard – Perregaux dùng một khoanh đá gộc sođalit – một loại đá rất được yêu thích bởi màu xanh blue vương giả – để tạo một mặt số đồng hồ dày 0,7mm. Sau đó những miếng giấy cói với độ dày chỉ 0,25mm sẽ được gắn cẩn thận vào những chi tiết rỗng trên mặt số, trước khi nó được một nghệ nhân xử lý với các phương pháp tiểu họa cầu kỳ. Được biết, với mẫu đồng hồ này, chỉ nội mặt số đồng hồ đã lấy mất của một nghệ nhân thời gian tối thiểu là 50 giờ làm việc.

Đặc biệt tỏ lòng tôn kính đối với cống hiến của linh mục người Ý, Matteo Ricci, người đã dành phần lớn cuộc đời ở Trung Quốc (trong thế kỉ 17) trong vai trò cố vấn cho các vị vua triều Minh, Girard – Perregaux đã thực hiện mẫu Terrestrial Map. Đây là mẫu đồng hồ có mặt số được trang trí bởi hình ảnh bản đồ miêu tả năm châu, bốn biển theo góc nhìn của người Trung Quốc. Được biết chi tiết mặt số được thực hiện từ một phiến ngọc bích trắng dày 0,7mm. Còn loại mực để tạo hình cho bức tiểu họa này là một loại mực cổ của Ấn Độ.

Cũng có hình họa được thực hiện bằng phương pháp tiểu họa trên đá quý là mẫu Novus Orbis. Đây là một mẫu đồng hồ để tôn vinh học giả người Đức thế kỉ 16 Sebastian Munster, người đã có những ảnh hưởng lớn lao đến sự phát triển của ngành bản đồ hiện đại. Với mẫu đồng hồ này, các họa sỹ đã sử dụng 06 màu sắc và 04 loại đá quý khác nhau, gồm đá aventurine hồng và xanh dương, calcite, và ngọc lam Canada. Kỹ thuật được sử dụng để chế tác cho mặt số đồng hồ này là kỹ thuật khảm đá quý tạo hình. Là mẫu mặt số đồng hồ nhiều màu sắc, phức tạp và chi tiết nhất trong bộ sưu tập đồng hồ Chamber of Wonders, mỗi mặt số của mẫu đồng hồ Novus Orbis này cần tới 95 giờ để hoàn thiện.

Phải khen ngợi Girard-Perregaux vì đã đưa chúng ta tới với “địa hạt” của những bản đồ cổ. Nhưng chúng ta vẫn còn có những lựa chọn khác như mẫu đồng hồ Emperador Coussin XL Lune Astronomique của Piaget. Nằm trong bộ sưu tập A Mythical Journey của thương hiệu, mẫu đồng hồ này là sự tái hiện lại Con đường Tơ lụa cổ xưa với điểm đầu kéo dài tới tận Samarkand, còn điểm cuối vươn dài tới tận Venice. Mẫu đồng hồ này tiếp tục cho thấy sự sáng tạo và tay nghề chế tác thủ công cao cấp của thương hiệu Girard- Perregaux khi các chi tiết trên bản đồ được thể hiện vô cùng tỉ mỉ qua các kỹ thuật chạm khắc thủ công và kỹ thuật tráng men champlevé. Hãy để ý sự phong phú và tráng lệ của đại dương và cách chúng tương phản với đất liền mà những nghệ nhân chế tác đồng hồ đã vận dụng các kỹ thuật của mình để xử lý. Cuối cùng, cơ chế hiển thị tuần trăng ngoại cỡ ở cọc chỉ giờ số 06 với một chiếc đĩa màu xanh dịch chuyển, mang tới cho người xem một ý niệm vô cùng chân thực về một mặt trăng với bề mặt không bằng phẳng.

Một cái tên khác rất đáng được nhắc tới ở đây là Vulcain. Vulcain chỉ sản xuất một số lượng đồng hồ tráng men cloisonne rất giới hạn mỗi năm. Một trong những mẫu đồng hồ mang tính biểu tượng nhất của nhà chế tác đồng hồ này là một mẫu đồng hồ có mặt số là một bản đồ thế giới với một phổ màu bảy sắc cầu vồng. Kết hợp phổ màu này không gì hơn là chức năng giờ thế giới. Được biết mỗi mặt số đồng hồ cần hơn 01 tuần để thực hiện, và phải trải qua ít nhất là 15 bước luyện màu tráng men ở nhiệt độ 800 độ C để có thể đạt được những màu sắc mong muốn.

Kỹ thuật tráng men cloisonne đóng một vai trò quan trọng trong quá trình thực hiện mẫu đồng hồ Calatrava Ocean Liners của Patek Philippe và mẫu Classico Enamel với motif trang trí hình chiếc thuyền buồm Kruzenshtern của Ulysse Nardin. Với mẫu đồng hồ Calatrava Ocean Liners, đây là một mẫu đồng hồ có giới hạn chế tác, được thiết kế vào năm 2015 với chi tiết trang trí mặt số hình một con tàu hơi nước đang tiến vào cảng New York theo phong cách Art Deco đặc trưng. Tàu hơi nước từng là phương tiện giao thông chính giữa Châu Âu và Bắc Mỹ trước khi máy bay thương mại trở nên phổ biến vào những năm 1960. Mặc dù motif này không vinh danh bất kì sự kiện lịch sử nào cụ thể, nó vẫn khiến ta tự hỏi rằng đây có phải là một bản ca ngợi sự dịch chuyển của Henri Stern từ Geneva tới New York vào năm 1936 – nơi mà sau đó ông dành cả cuộc đời để phát triển công việc kinh doanh của mình. Là một kiệt tác vô cùng phức tạp, mặt đồng hồ vô cùng sống động với các chi tiết chạm khắc guilloché được phủ bởi một lớp tráng men enamel phía trên. Được biết, mặt số đồng hồ được tạo hình với hơn 20 chi tiết enamel màu, kết hợp thêm vào đó là việc sử dụng chất liệu bạc.

Với mẫu Classico Enamel, đây là lời vĩnh biệt muộn dành cho con thuyền bốn cột buồm Kruzenshtern được xây dựng ở Đức vào năm 1926 và được đưa tới Liên Bang Xô Viết 20 năm sau để bồi thường chiến tranh. Sự liên hệ giữa thương hiệu Ulysse Nardin và ngành hàng hải đã trở thành huyền thoại, họ đã cung cấp cho những hạm đội vĩ đại nhất thế giới những marine chronometer (đồng hồ hàng hải) siêu chính xác. Với mẫu đồng hồ này, di sản đó được tôn vinh qua bức chân dung mạnh mẽ của con thuyền đang nhẹ nhàng lướt trên mặt biển với tốc độ tối đa.

Năm ngoái, để kỉ niệm 150 năm thành lập, Zenith cũng đã gây ấn tượng với người hâm mộ với bộ sưu tập Academy Christophe Colomb Hurricane Grand Voyage II, có số lượng giới hạn 10 chiếc. Mặt sau đồng hồ là tưởng nhớ chân thành tới nhà thám hiểm người Ý Chistopher Columbus với hình ảnh tái hiện chuyến đi tìm ra châu Mỹ của ông với các chi tiết được thực hiện bằng phương pháp chạm khắc và tráng men tiểu họa. Hình ảnh nhà thám hiểm vĩ đại Columbus cầm lá cờ Castile và León đang được chào đón bởi những người bản địa với một đĩa hoa quả và một con vẹt đuôi dài có màu xanh và vàng đang sải cánh vô cùng tinh xảo.

Cuối cùng, điểm cốt lõi mà chúng tôi muốn chia sẻ với bạn trong bài viết về mặt số đồng hồ nghệ thuật này là đừng áp những cái nhìn quá hà khắc lên những thiết kế, bởi những kiệt tác tiểu họa này được hướng tới việc mang tới cho chúng ta những điều vui vẻ, thú vị và thơ mộng. Có thể nói, trong một thế giới đầy rẫy những tiêu cực, chúng là một gợi nhắc về việc cái đẹp vẫn tồn tại, rằng nhân loại nếu đồng tâm hiệp lực, vẫn có thể tạo ra những sản phẩm diệu kì.

 

Back to top button